Αφιερωμένη η σημερινή αναδημοσίευση σε κάθε "φευγιό" που δεν τολμήσαμε μέχρι τώρα...

Κάποτε θα φύγω…

Τι είναι αυτό που σε καθηλώνει σε ένα τόπο, σε μια σχέση, σε μια κατάσταση; Είναι φόβος για το άγνωστο; Για το μετά ; Eίναι η καρδιά σου που είναι κολλημένη σε αυτά που ξέρεις, εκτιμάς και τιμάς; Είναι που δε σου αρέσουν οι αλλαγές; Μήπως είναι ότι ακόμα δεν έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για κάτι τέτοιο; Υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να φύγουν , να απαλλαχτούν, να πάνε μακριά από όλα και όλους και όμως μένουν πάλι πίσω , μένουν πάντα εδώ.

Κάποτε άφησαν τους δούλους ελεύθερους και εκείνοι ξαναγύρισαν. Είναι η σιγουριά που θέλουμε να έχουμε ζώντας σε γνωστά πλαίσια; Ή ακολουθούμε πιστά εκείνο που λέμε «μοίρα». Κάποτε έλεγες, «θα φύγω» μα έγινες δέντρο, έβγαλες ρίζες που σε κρατούν γερά δεμένο εδώ, τα δε κλαδιά σου θέριεψαν, ξεπέρασαν τις στέγες των σπιτιών και είναι τα μόνα που βλέπουν μακριά. Ατενίζουν το απέραντο γαλάζιο του ουρανού και το μπλε βαθύ της θάλασσας. Όλοι οι άνθρωποι θέλουν κάποια στιγμή να φύγουν από κάπου, να αλλάξουν τοπία, παραστάσεις, να αλλάξουν επάγγελμα, σπίτι, συνήθειες, ακόμα και τους ανθρώπους που έχουν δίπλα τους. Κάποιοι, όμως, σε όλη τη διάρκεια της ζωή τους θέλουν να φύγουν και λένε συνέχεια: κάποτε θα φύγω... και ονειρεύονται τη φυγή … ποτέ δεν το κάνουν, απλά το λένε ίσως για να το πιστέψουν και οι ίδιοι, ίσως για να νιώσουν καλύτερα.

Βαρέθηκαν να ζουν νεκροί, στης απονιάς τον τόπο.
Θέλουν να ανοίξουν τα φτερά, να βρουν καινούριο στόχο.
Η μιζέρια τους κυριεύει, κάθε μέρα πιο πολύ.
Και η θλίψη τους ποτίζει δηλητήριο την ψυχή.
Η ζωή τους περιμένει κάπου αλλού, σε άλλο τόπο.
Και χαρά θα βρουν εκεί σίγουρα με κάποιο τρόπο.

Και όμως πάλι εδώ, για πάντα εδώ.. Κάποτε θα φύγω λένε..και φωτίζει το πρόσωπό τους. Κάποτε θα φύγω λένε… για να πάρουν δύναμη για να βγάλουν πέρα με τις δύσκολες καταστάσεις που περνάνε..Ναι έτσι είναι … κάποτε θα φύγουν… τότε όμως θα είναι η μοναδική φορά που  θα θέλουν να μείνουν…

Πέρα από αυτό που νομίζουμε, από αυτό που ζητάμε απελπισμένα, από αυτό που λέμε ότι θέλουμε, υπάρχει και μια άλλη αλήθεια: τις περισσότερες φορές ζούμε ακριβώς αυτό που θέλουμε να ζήσουμε. Η μεμψιμοιρία, χαρακτηριστικό γνώρισμα της ανθρώπινης φύσης, μας διακατέχει ! Μοιρολογούμε  λοιπόν  για τη ζωή μας, θέλουμε να ξεφύγουμε από καταστάσεις – και όμως, πώς να ξεφύγουμε από τα θέλω μας, από τον ίδιο τον εαυτό μας; Γιατί πραγματικά δεν υπάρχει «δε μπορώ», αλλά δε θέλω. Αναβάλουμε κάτι για το οποίο δεν είμαστε σίγουροι . Έτσι και εδώ, γιατί όποιος θέλει δε λέει «κάποτε», αλλά τώρα! Και δεν το λέει απλά και μόνο,  αλλά το πράττει κιόλας.

Αν θέλεις πραγματικά να φύγεις, μη λες «κάποτε θα φύγω», άνοιξε τα φτερά και πέτα εκεί που θες. Τώρα δεν είσαι δέντρο πια, τώρα δε βλέπουν μόνο τα κλαδιά σου τη θάλασσα και τον ουρανό αλλά ΕΣΥ! τώρα δεν έχεις ρίζες παρά μόνο φτερά, τώρα πετάς ελεύθερα και μακριά από όλα και όλους. Επιθύμησε το αυτό που λες ανύπαρχτο. Η χειρότερη μορφή δουλείας  είναι εκείνη στον ίδιο μας τον εαυτό. Στα πραγματικά μας «θέλω», που  εμείς οι ίδιοι δεν τα πραγματοποιούμε και τα  καταπιέζουμε στα βάθη της ψυχής μας. Είμαστε αλυσοδεμένοι σε αυτό που λέμε ότι λέμε ότι δε μπορούμε να ξεφύγουμε, σε αυτό που λέμε ανύπαρχτο.

Μη λες, λοιπόν, κάποτε θα φύγω… και πας να το ονειρευτείς… μόνο φύγε! Φύγε τώρα! Δώσε στο όνειρο σου σάρκα και οστά. Ζήσε το όνειρο.

 Η Ιωάννα Χαρμπέα είναι κοινωνιολόγος/εγκληματολόγος

 aixmi.gr

 http://antikleidi.com

@ Το παραπάνω κείμενο με εκφράζει απόλυτα και είναι σαν να το έχω γράψει η ίδια. Ενώ το επέλεξα σε άσχετη στιγμή, έφτασε να αποτελεί ηχηρό σημάδι ετούτων των ημερών για μια απόφαση που έπρεπε να είχα πάρει εδώ και καιρό και αφορά στον επαγγελματικό μου χώρο. Αν δεν έχεις άμεσα τη δυνατότητα για μεγάλη αλλαγή, ξεκινάς για μια πιο μικρή, αλλά που σου επιτρέπει να είσαι εντάξει με τον εαυτό σου. Μπορεί να έχεις μάθει να παλεύεις και να μην εγκαταλείπεις το πεδίο του αγώνα, όμως στην περίπτωση που μάχεσαι διαρκώς την υστεροβουλία, τη δολιότητα, τη στενομυαλιά, την επιπολαιότητα, και την αδικία καλύτερα να φεύγεις για άλλα περιβάλλοντα που ίσως αξίζουν τις μάχες που θα δώσεις και πάλι από την αρχή. 

Μια ανακάλυψη πίσω - πίσω...

Τι θα λέγατε αν σας μαρτυρούσα ότι η κοπελιά στην φωτογραφία, που παίζει με την κιθαρούλα της έναν ρομαντικό, μελωδικό σκοπό, με το σοβαρό και προβληματισμένο υφάκι της, είμαι εγώ;

Όσοι δεν με έχετε γνωρίσει από κοντά πιθανόν θα σκεφτείτε ότι χαίρεστε για τη γνωριμία κλπ, κλπ! Εκτός κι αν... έχετε αναγνωρίσει ήδη την κοπελιά της φωτογραφίας, οπότε θα νομίζετε ότι μου σάλεψε ή ότι πάει το καβάλησα το καλάμι... Ε, σε τέτοιους καιρούς δεν θέλει και πολύ, για να το πάθει κανείς!

Όσοι τώρα με γνωρίζουν... γιααα να το σκεφτούν καλύτερα! Αν στην κοπελιά τής βάζατε γυαλάκια (αν και αυτό τον καιρό τα έχω αλλάξει) και κάμποσα χρονάκια παραπάνω..., όχι πείτε μου, δεν της φέρνω αρκετά;

Αν δεν πειστήκατε για του λόγου το αληθές, παραθέτω μερικές ακόμα φωτογραφίες, μήπως και δείτε περισσότερες ομοιότητες (όσοι είχαν την εμπειρία της δια ζώσης επαφής μαζί μου)...

Με χαμόγελο και λίγη συστολή!

Διεκδίκηση του δίκαιου (μέχρι την ίδια ελίτσα έχουμε στο πάνω χείλος)!

Αποκάλυψη τώρα..., μια και αναγράφεται στην εικόνα το όνομά της!

Φυσικά πρόκειται για την Τζόαν Μπαέζ, την αγωνίστρια της ειρήνης και των ανθρώπινων δικαιωμάτων !

Με κιθάρα και τραγούδι ουδεμία σχέση έχω, την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα τα υποστηρίζω πάντα μέσα από τη στάση και τη συμπεριφορά μου, αλλά αγωνίστρια δεν με λες κιόλας...!!!!

Και τώρα... γέλια και πειράγματα ελεύθερα!!!!!!! 

Η ζωή περνά γρήγορα, για να κλαιγόμαστε διαρκώς, όπως λέει και το Αριστάκι μας. Μην ξεχνάμε και τους παλαιότερους που διασκέδαζαν πάντα μες στις δυσκολίες και τη φτώχεια τους!

 

Η ιδέα της ανάρτησης προέκυψε από μια ανακάλυψη που έγινε εδώ και λίγο καιρό... Ψάχνοντας μουσικά κομμάτια - ως συνήθως - που θα συνόδευαν ένα κείμενο, διαπιστώσαμε με τη συντροφιά μου για πρώτη φορά ότι η γνωστή τραγουδίστρια  κάποια μάς θυμίζει... Εννοείτε ότι γελάσαμε πολύ και δεν πιστεύαμε ότι συμβαίνει, μια και δεν το είχαμε προσέξει ποτέ.
(Είχα ξεκινήσει να στήνω την ανάρτηση από μέρες και τώρα πρόσθεσα δυο πραγματάκια και... έτοιμη. Να υπάρχει και διάλειμμα στις αναδημοσιεύσεις...)

Μοιράζομαι την εμπειρία αυτής της ανακάλυψης εδώ λοιπόν, αφενός για να διασκεδάσουμε για ακόμη μία φορά κι αφετέρου είναι μια καλή ευκαιρία να θυμηθούμε μια αξιόλογη τραγουδίστρια και ν' ακούσουμε λίγη από την μουσική της.

Α, μπορείτε να με απολαύσετε και στα παρακάτω μουσικά βίντεο, που έχουν περισσότερες εικόνες... χεχε!!!

Στην παρακάτω φωτογραφία η Μπαέζ όπως είναι σήμερα! Αν καταφέρω να φτάσω στην ηλικία της, θα ήθελα να γεράσω όπως εκείνη!

@ Αλήθεια, εσείς μοιάζετε με κάποιον διάσημο; 

Το σχολείο των ονείρων μου

Τα σχολειά σε ελάχιστες μέρες κλείνουν, τα προαύλια θα περάσουν στη σιωπή, οι σχολικές αίθουσες δεν θα έχουν να προσφέρουν τίποτε άλλο μέχρι τον Σεπτέμβρη, ό,τι έδωσαν, έδωσαν. Καιρός ν' αναπαυθούν όλοι και όλα. Να φρεσκαριστούν, προκειμένου να επιστρέψουν στους ζωηρούς ρυθμούς της σχολικής καθημερινότητας με περισσότερο κέφι για νέες διαδρομές με έναν τρόπο όμως ίδιο και απαράλλαχτο. Οι νέες διαδρομές έχουν πάντα ενδιαφέρον. Ο τρόπος και ό,τι τον πλαισιώνει έχουν ενδιαφέρον; Ή θα ήταν προτιμότερο κάτι εντελώς αλλιώτικο, πιο αληθινό, πιο ζωντανό;

Δεν θα γράψω εδώ, στο κείμενο της ανάρτησης, για το σχολείο των δικών μου ονείρων, το πώς θα επιθυμούσα πολύ να είναι, ούτε να σας κάνω  ατέλειωτες (κενές) θεωρητικές περιγραφές, για να μην σας προϊδεάσω.  Θα πω τις δικές μου σκέψεις μετά από τα δικά σας σχόλια - όσων θελήσετε να συμμετέχετε.

Είμαι μέσα σ' αυτό εδώ και πάρα πολλά χρόνια, μάλλον δεν έφυγα ποτέ από τον χώρο του σχολείου (μεγάλη σχολική "δόση")... για σκεφτείτε το! Ενός σχολείου που δεν μου αρέσει καθόλου όπως είναι και τόσο καιρό προσπαθώ να του δώσω λίγη από την μορφή που θα επιθυμούσα να έχει, δυστυχώς ίχνη από αυτή την μορφή. Ίσως τελικά δίνω την ψυχή που θα μπορούσε να έχει εκείνο των ονείρων μου. Κάποιοι παραμένουμε μέσα σ' αυτό σχεδόν όλη μας τη ζωή... με δική μας απόφαση φυσικά και δεν ζητάμε από κανέναν ευθύνες. Αλήθεια, θα το αντέχατε;

Με ενδιαφέρει πολύ να δω πώς θα ήθελαν το σχολείο σήμερα οι ενήλικες, διότι από τα παιδιά έχω μια καλή εικόνα. Το σχολείο σίγουρα αφορά πρώτα τα παιδιά - και καλό θα ήταν να έχουν τον κύριο λόγο - αλλά παράλληλα και ολόκληρη την κοινωνία.

Μπορείτε να δείτε πώς φαντάζονται οι μαθητές του Ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου Νάξου το ιδανικό σχολείο για εκείνους μέσα από ένα βίντεο που δημιούργησαν για τον 1ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Δημιουργικής Έκφρασης Δημοτικών Σχολείων του Πανεπιστημίου Κρήτης, στον οποίο κατέλαβαν την  πρώτη θέση.

Για να δείτε το βίντεο πατήστε εδώ. 

@  Ποιο είναι, λοιπόν, το σχολείο που ονειρευόσαστε για εσάς ή για τα παιδιά σας;

@ Ένα σχολείο άπιαστο όνειρο για την χώρα μας, εδώ.
@ Ένα σχολείο εφιάλτης, εδώ.

Rory Gallagher, ένας μουσικός χωρίς "φτιασιδώματα"

12 Σεπτεμβρίου 1981, Αθήνα, Νέα Φιλαδέλφεια

" Η Ελλάδα ακόμα δεν είχε ξεφύγει από το μεταχουντικό σύνδρομο. Η πρώτη και τελευταία συναυλία rock ήταν το 1967 από τους Rolling Stones στη «Λεωφόρο». Στο τρίτο τραγούδι ο Τζάγκερ άρχισε να πετά κόκκινα γαρύφαλλα στο κοινό και η αστυνομία διέκοψε τη συναυλία.

Όμως το ροκ είχε ήδη αρχίσει να ψήνεται στους δρόμους των πόλεων. Διάφορες φυλές μαλλιάδων και παράξενων είχαν ήδη αρχίσει να ζουν «μες τις νύχτες των άλλων» ενώ το βινύλλιο κι οι πειρατικοί σταθμοί έκαναν τα πάντα για να γίνει αυτή η «αλλαγή» των καιρών που, ενώ δεν είχε σχέση με την πολιτική αλλαγή του Παπανδρέου, έκρυβε τη μουσικο-πολιτισμική αλλαγή που επηρέασσε όσους από μας συνεχίζουμε σήμερα. Έτσι, παραπάνω από μια δεκαετία πέρασε μέχρι που το 1980 ήρθαν στο Σπόρτιγκ οι Police σηματοδοτώντας τη νέα εποχή.

Στις αρχές του ’80 Οι «φυλές» της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης ήταν πολλές (λιγότερες βέβαια στις άλλες πόλεις), μέταλλα, πάνκηδες, ροκάδες, μπλουζμεν, ροκαμπίλια κι άλλοι ακόμα πολλοί. Συγχρωτίζονταν όλοι στα τότε μπαράκια βιώνοντας το underground ροκ στοιχείο της εποχής ενω αμίμητες οι συναντήσεις στο κλασσικό δισκοπωλείο «Happening».

Κι ενώ οι διαφωνίες και τα ρεύματα πολλά, υπήρχαν μερικές «σταθερές», μερικά ονόματα, κάποιοι μουσικοί που αποτελούσαν κοινά αποδεκτά «πρότυπα», άνθρωποι που, πέρα από το τι έπαιζαν, σήμαιναν το άρτιο, το σεβαστό, το αμόλυντο.
Από τους λίγους της εποχής, που, έτσι κι αλλιώς ήταν μακριά από τα δεδομένα ροκ-είδωλα που κυριαρχούσαν στο χώρο, ήταν κι ο Rory Gallagher. 

Δεν υπήρχε κανείς να αμφισβητήσει το Rory, κανένας που να μην έστεκε με χαρά ακούγοντας τα τραγούδια του, κανείς που να μην είχε μια κασσέτα ή ένα βινύλιο δικό του, κανένας ραδιο-πειρατής που να μην έβαζε έστω ένα τραγούδι του.

Στις 12 Σεπτέμβρη του 1981 σαράντα χιλιάδες νέων ανθρώπων συγκεντρώθηκαν σ εκείνη την ιστορική συναυλία στη Νέα Φιλαδέλφεια. "

Κάτι που ήθελα εδώ και καιρό να κάνω, ένα μικρό αφιέρωμα στον Rory Gallagher. Έναν σπουδαίο καλλιτέχνη που λάτρεψα από την πρώτη στιγμή που τον άκουσα, κάπου προς το τέλος των εφηβικών μου χρόνων, μια και τον ανακάλυψα αργά, ενώ στην Ελλάδα ήταν ήδη πασίγνωστος και πολύ αγαπητός. 

Ένας αυτοδίδακτος μουσικός που η τέχνη για εκείνον ήταν βίωμα και δημιουργία. Ζούσε την μουσική και ήταν απαλλαγμένος από περιττά "φτιασιδώματα". Αυτοί είναι οι δύο λόγοι που ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία μου πολύ περισσότερο από άλλους καλλιτέχνες της ροκ σκηνής. 

Για την σχετικά σύντομη ζωή του και τη μουσική του πορεία μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα στον ιστότοπο:

Rory Gallagher - greek tribute blog 

Σας αφήνω ν' απολαύσετε κάποια από τα αγαπημένα μου τραγούδια του. Τη μουσική τη νιώθεις... κι αυτός είναι κυρίως ο στόχος εδώ σήμερα! 

Δυσκολεύτηκα να επιλέξω, καθώς μου αρέσουν πολύ και κάποια ακόμα. 

Και επειδή ζούμε ροκ καταστάσεις σε τούτο τον κόσμο, νομίζω πως η ροκ και το μπλουζ είναι τα είδη της μουσικής που μας ταιριάζουν περισσότερο... 

Να περνάτε όμορφα με όποια μουσική σας ταιριάζει... και μην μ' ακούτε!

Έχουμε ανάγκη την φιλοσοφία στην ζωή μας;

@ Κάποιες μέρες πιθανόν θα έχω αναδημοσιεύσεις πάνω σε θέματα που έχουν  ενδιαφέρον για μένα (μπορεί και για σας), οι οποίες είναι περισσότερο για ενημέρωση και ίσως για προβληματισμό. Πρόκειται για αναδημοσιεύσεις που το περιεχόμενό τους με καλύπτει σίγουρα σε μεγάλο βαθμό, αλλιώς δεν θα έμπαινα σ' αυτή τη διαδικασία καθόλου. Θα με συγχωρήσετε για τις "κονσέρβες", διότι ο χρόνος για αρκετές μέρες θα είναι πολύ περιορισμένος, για να γράψω δικές μου πολλές σκέψεις. Από την άλλη όμως δεν θέλω να χάσω κι εντελώς την επικοινωνία εδώ. Ήδη επισκέπτομαι με δυσκολία άλλους διαδικτυακούς τόπους.

Θεωρείτε σημαντική την ύπαρξη της φιλοσοφίας στην ζωή μας και για ποιο λόγο;

"Ο φιλόσοφος καταλαβαίνει ότι είναι στο σωστό δρόμο. Το καταλαβαίνει αυτό όταν συνειδητοποιεί ότι όσο προχωράει στην σκέψη και την επιστήμη, τόσο περισσότερο ηλίθιος αισθάνεται για την αδυναμία της γνώσης του. Δεν μαζεύει βιβλία στην βιβλιοθήκη του ο φιλόσοφος, μαζεύει "γιατί". Αυτά είναι η περιουσία του."

                                                                               Φιλοσοφία.gr

 

Η σχέση της φιλοσοφίας με την παιδεία και την κοινωνία

Της Δήμητρας Σφενδόνη-Μέντζου,
Καθηγήτρια Φιλοσοφίας της Επιστήμης
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Θα ξεκινήσω λέγοντας, ότι η φιλοσοφία αποτελεί μια πνευματική δραστηριότητα που έχει έναν καθαρά θεωρητικό χαρακτήρα, ταυτόχρονα όμως συνδέεται στενά με το πεδίο της ανθρώπινης πράξης.[i] Για τον λόγο ακριβώς αυτό ενδιαφέρει, όχι μόνον τον φιλόσοφο, ή τον σπουδαστή της φιλοσοφίας, αλλά και τον απλό, καθημερινό άνθρωπο που θέλει να συμμετέχει στα κοινά ως συνειδητοποιημένος πολίτης. Κατά συνέπεια, υπάρχει μία ιδιαίτερα ουσιαστική σχέση που συνδέει τη φιλοσοφία, τόσο με την Παιδεία όσο και με την Κοινωνία. 

Το ερώτημα όμως είναι το εξής: έχει άραγε η φιλοσοφία σήμερα τη θέση που της αξίζει; Η απάντηση δυστυχώς είναι, ότι υπάρχει ένα σοβαρό έλλειμμα ανθρωπιστικής παιδείας και μια απαξίωση της φιλοσοφίας στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Σε όλες τις βαθμίδες Εκπαίδευσης, από το Δημοτικό έως το Πανεπιστήμιο, η έμφαση για τη «μόρφωση» των παιδιών μας δίνεται ακριβώς στην εκπαίδευση και όχι στην παιδεία με την αρχαία της σημασία[ii]. Στόχος δηλαδή της εκπαίδευσης των νέων, σε όλους τους κλάδους, είναι να αποκτήσουν γνώσεις στο πλαίσιο της ειδικότητάς τους, ώστε να καταστούν ικανοί για την αγορά εργασίας. Λείπει όμως κάθε μέριμνα για την ευρύτερη πνευματική τους καλλιέργεια, κάτι το οποίο μπορούν να προσφέρουν μόνον οι ανθρωπιστικές σπουδές, με κύριο πυλώνα τη φιλοσοφία.

Ας δούμε, τώρα, τι εννοούμε, όταν λέμε φιλοσοφία. Αν θέλαμε, βέβαια, να ξεκινήσουμε από την ετυμολογία της λέξης, η απάντηση είναι απλή:  φιλοσοφία είναι η αγάπη για τη σοφία. Πώς θα ορίζαμε, όμως, πιο συγκεκριμένα το αντικείμενό της, μέσα από τον πλούτο του στοχασμού που έχει παραχθεί για ένα διάστημα πάνω από 2.500 χρόνια, ξεκινώντας από το εκπληκτικό φαινόμενο της εμφάνισης μιας πλειάδας στοχαστών στα παράλια της Ιωνίας, όπως ο Ηράκλειτος, ο Θαλής, ο Αναξίμανδρος, ο Αναξιμένης; Και, βέβαια, προκειμένου να ορίσουμε το αντικείμενο της φιλοσοφίας, θα ήταν χρήσιμο να απαντήσουμε στο ερώτημα, αν η φιλοσοφία είναι μία επιστήμη, όπως όλες οι άλλες, όπως η φυσική, η χημεία, η αστρονομία, η ιατρική, κ.ο.κ., ή αποτελεί μια ιδιαίτερη πνευματική δραστηριότητα.

Είναι αλήθεια, ότι κάποιοι επεχείρησαν—και επιχειρούν—να καταστήσουν την φιλοσοφία επιστήμη, όπως λ.χ. η φυσική ή τα μαθηματικά, για να της προσδώσουν, κατά τη γνώμη τους, το ανάλογο κύρος. Εγώ θα ήθελα, αντίθετα, να τονίσω, ότι η φιλοσοφία έχει μία ουσιώδη διαφορά από τις επιμέρους επιστήμες και αυτή συνίσταται ακριβώς στο γεγονός, ότι δεν ασχολείται με το ειδικό, όπως συμβαίνει με τις επιστήμες, αλλά επιδιώκει να συλλάβει το καθολικό, την ουσία, μέσα από το ατομικό, το «καθέκαστον», όπως χαρακτηριστικά λέει ο Αριστοτέλης[iii]. Ασχολείται έτσι με ερωτήματα, που αναφέρονται στη φύση και στον χαρακτήρα του κόσμου που μας περιβάλλει, στη φύση και τον χαρακτήρα της γνώσης, της επιστήμης, της λογικής, της αισθητικής, της ηθικής, της πολιτικής. Ασχολείται, ακόμη, με το πρόβλημα της σχέσης σώματος και ψυχής, με τις έννοιες της συνείδησης, του θεού, της θρησκείας, καθώς και με το πρόβλημα της σχέσης του ανθρώπου με τον κόσμο, τον άνθρωπο και την κοινωνία. Καθίσταται φανερό, λοιπόν, ότι η φιλοσοφία εκτείνεται σε δύο πεδία: Στο πεδίο της θεωρητικής γνώσης και αναζήτησης, και σ’ αυτό της πράξης, όπου μοιραία υπεισέρχονται θέματα αξιών, ηθικής,  πολιτικής κ.λ.π. 


Ύστερα από αυτές τις διευκρινίσεις, ακολουθεί το ερώτημα: Ποιος είναι, ή θα πρέπει να είναι, ο ρόλος της φιλοσοφίας σήμερα, και μάλιστα μέσα στις δραματικές συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί για τη χώρα μας; Και εδώ αναφέρομαι κυρίως σε δύο θέματα: (1) Στην οικονομική κρίση, η οποία όπως είναι φυσικό δημιουργεί στους νέους μία απαισιοδοξία για το μέλλον τους, εφόσον—μεταξύ άλλων—διαπιστώνουν ότι τα περιζήτητα στο παρελθόν πανεπιστημιακά πτυχία, δεν έχουν πλέον παρά μόνον ένα μικρό αντίκρυσμα στον επαγγελματικό στίβο. (2) Στη διάλυση του κοινωνικού, και όχι μόνον, ιστού, στην κρίση αξιών σε όλα τα επίπεδα, στο έλλειμμα δημοκρατικού ήθους σε πολιτικό, κοινωνικό και ατομικό επίπεδο. Τί μπορούμε να κάνουμε για να τα θεραπεύσουμε όλα αυτά, στο μέτρο πάντα του δυνατού;

Υπατία

Η απάντησή μου εδώ είναι η εξής: σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε, έχουμε ανάγκη από την ανθρωπιστική παιδεία και τη φιλοσοφία. Γνωρίζουμε πλέον πολύ καλά, ότι όλες οι προσπάθειες που έγιναν υπακούοντας στις επιταγές του τεχνοκρατικού πολιτισμού, απέτυχαν παταγωδώς. Γιατί συνέβη αυτό; Θεωρώ ότι, σ’ ένα μεγάλο βαθμό, η αποτυχία οφείλεται στο γεγονός, ότι αγνοήσαμε ως άτομα και ως συντεταγμένη Πολιτεία την ανάγκη καλλιέργειας του πολίτη. Αγνοήσαμε ακόμη την ανάγκη πλαισίωσης των σπουδών για την ετοιμασία επαγγελματιών κάθε ειδικού κλάδου, όπως λ.χ. μηχανικών, φυσικών, μαθηματικών, γιατρών, δικηγόρων, οικονομολόγων, κ.λ.π. από μία βασική παιδεία που θα έπρεπε να έχει ως θεμέλιό της τις επιστήμες του ανθρώπου και κατά κύριο λόγο τη φιλοσοφία.

Και αναφέρομαι ιδιαίτερα στη φιλοσοφία, διότι είναι εκείνη που μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία του συνειδητοποιημένου πολίτη, του ανθρώπου που δεν μένει απαθής, αλλά αναπτύσσει κριτική στάση απέναντι στα όσα συμβαίνουν γύρω του, που εκφράζει την αντίθεσή του στην υπο-κουλτούρα των διαφόρων media, στον ευτελισμό του κοινωνικού και πολιτικού βίου, που σέβεται τον συνάνθρωπό του, που σέβεται την διαφορετικότητα σε ατομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό επίπεδο. Όλα αυτά αποτελούν συστατικά του ανθρώπου, που αν δεν κρατούσε αυτή τη στάση, η ζωή του δεν θα άξιζε να την ζήσει, όπως τόσο εύστοχα παρατήρησε ο Σωκράτης: «Ο δε ανεξέταστος βίος ου βιωτός ανθρώπω».

Δυστυχώς, όμως, τα παραπάνω χαρακτηριστικά δεν μπορεί να τα βρει κανείς σήμερα σ’ ένα μεγάλο μέρος του συνόλου της κοινωνίας: λείπουν σε μεγάλη έκταση, τόσο από τους πολιτικούς μας, όσο και από εκείνους που λαμβάνουν αποφάσεις σε Ευρωπαϊκό επίπεδο για την οικονομική μας επιβίωση, λείπουν όμως και από απλούς πολίτες. Θα ήταν λοιπόν χρήσιμο να ανατρέξουμε ως άτομα, ως κοινωνία και ως Πολιτεία, στο έργο που μας άφησαν ως πνευματική και πολιτιστική κληρονομιά οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, όπως ο Σωκράτης, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης. Να στρέψουμε και πάλι το βλέμμα μας στον Ελληνικό πολιτισμό, όχι για να πέσουμε στην παγίδα ενός άκριτου, χωρίς νόημα θαυμασμού, αλλά για να αναζητήσουμε τη δυναμική που κρύβουν μέσα τους και που μπορεί να μας φανεί χρήσιμη τώρα και στο μέλλον. 

Με όσα ανέπτυξα, εν συντομία, θέλησα να δείξω, ότι έχουμε χρέος όλοι μας να προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις, ώστε να υλοποιηθούν οι δυνατότητες που προσφέρει η φιλοσοφία ως βασικός πυλώνας της Παιδείας. Είναι γεγονός, βέβαια, ότι η συμβολή της φιλοσοφίας δεν είναι άμεσα προφανής. Χρειάζεται κάποιον χρόνο για να αποδώσει τους καρπούς της. Ωστόσο, αν η παροχή άριστης επιστημονικής γνώσης συνδυασθεί με τη φιλοσοφική παιδεία, τότε θα μπορέσουμε να ετοιμάσουμε νέους ανθρώπους με την ικανότητα να διαμορφώνουν τη σωστή εικόνα του κόσμου και να προβαίνουν σε ορθή αξιολόγηση κρίσιμων προβλημάτων. Όλα αυτά βέβαια ισχύουν, τόσο για τους νέους που έχουν αποφασίσει να σπουδάσουν μια ειδική επιστήμη, η οποία όμως θα πλαισιώνεται από τις ανθρωπιστικές σπουδές, όσο—και κυρίως—για όσους αποφασίσουν να κάνουν φιλοσοφικές σπουδές. Οι δεύτεροι θα αποκτήσουν τα εφόδια, ώστε να φέρουν εις πέρας με τον πιο ουσιαστικό τρόπο το διδακτικό και παιδαγωγικό τους έργο—εάν επιλέξουν επαγγελματικά τη Μέση Εκπαίδευση. Αν, μάλιστα, θελήσουν να συνδυάσουν τις σπουδές τους με μία άλλη επιστήμη, σε προπτυχιακό ή μεταπτυχιακό επίπεδο, θα μπορούν να ανταποκριθούν με επιτυχία—και θα προτιμώνται—σε θέσεις λήψης αποφάσεων που έχουν σχέση με τη διοίκηση ή και την οικονομία, κάτι το οποίο συμβαίνει ήδη σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες.

Θα πρέπει, τέλος, να γίνει συνείδηση σε όλους μας, ότι αν θέλουμε να οικοδομήσουμε μια ελεύθερη και δημοκρατική κοινωνία, χρειαζόμαστε τη φιλοσοφία. «Το τέλος της φιλοσοφίας θα σήμαινε, ούτε λιγότερο ούτε περισσότερο, το τέλος της ελευθερίας. Η ελευθερία δεν απειλείται μόνο από τα καθεστώτα τα ολοκληρωτικά ή τα αυταρχικά αλλά, με πιο ύπουλο τρόπο και ίσως πιο επικίνδυνο τρόπο, από την εξαφάνιση της κριτικής... και την αυξανόμενη ανικανότητα αμφισβήτησης του παρόντος και των θεσμών που υπάρχουν...».[iv] Άλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι η φιλοσοφία γεννήθηκε στον ίδιο τόπο που γεννήθηκε και η δημοκρατία δυόμισι χιλιάδες χρόνια πριν.

---

[i] Στο σκεπτικό ακριβώς αυτό στηρίχθηκε και η επιλογή του θέματος «Η φιλοσοφία ως έρευνα και ως τρόπος ζωής» για το 23^ο Παγκόσμιο Συνέδριο της Φιλοσοφίας, που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα το 2013(http://sfendoniwcp2013news.blogspot.com).

[ii] Όπως πραγματωνόταν στην Ακαδημία του Πλάτωνα, στο Λύκειο του Αριστοτέλη, και στη Σχολή της Αλεξάνδρειας, τα τρία μεγάλα κέντρα παιδείας που μπορούν, άλλωστε, να θεωρηθούν ως τα πρώτα Πανεπιστήμια του Δυτικού, τουλάχιστον, κόσμου.

[iii] «Ὑπάρχει μία επιστήμη που μελετά το ον αυτό καθαυτό και όσα ανάγονται σ᾽αυτή καθαυτή τη φύση του όντος (Ἒστιν επιστήμη τις ἣ θεωρεῖ τὸ ὂν ἧ ὂν καὶ τὰ τούτω ὑπάρχοντα καθ᾽αὑτό). Η επιστήμη αυτή δεν ανήκει σε καμία από τις ονομαζόμενες επιμέρους επιστήμες.Γιατί καμία από αυτές τις επιστήμες δεν εξετάζει το ον από την καθολική του πλευρά ως ον,  αλλά μόνον ένα μέρος αυτού...» (Μετὰ τὰ Φυσικά 1003a 21-26).

[iv] Βλ. «Το ‘τέλος της φιλοσοφίας΄;» στο Κορνήλιος Καστοριάδης. Οι ομιλίες στην Ελλάδα. Αθήνα: Εκδόσεις ΥΨΙΛΟΝ, σ. 11.