Για ποια υπευθυνότητα μιλάμε;

Ακολουθεί ένα μικρό απόσπασμα από μία συνέντευξη που είχε δώσει κάποτε ο Κορνήλιος Καστοριάδης, μέσω του οποίου θέλω να εκφράσω αυτό που αισθάνομαι...

"Καστοριάδης: […] Μπορείτε να μου εξηγήσετε εσείς, γιατί οι Έλληνες, που σκοτώνονταν εννέα χρόνια, για να απελευθερωθούν από τους Τούρκους, θέλησαν αμέσως μετά ένα βασιλιά; Και γιατί, αφού έδιωξαν τον Όθωνα, έφεραν τον Γεώργιο; Και γιατί μετά ζητούσαν “ελιά, ελιά και Κώτσο βασιλιά”;

Δημοσιογράφος: Μα, οι δικές σας απαντήσεις ενδιαφέρουν ιδίως όταν αφορούν ερωτήματα που εσείς θέτετε. Θα θέλατε, λοιπόν, να διατυπώσετε τις απόψεις σας;

Καστοριάδης: Σύμφωνα με την παραδοσιακή «αριστερή» άποψη, όλα αυτά τα επέβαλαν η Δεξιά, οι κυρίαρχες τάξεις και η μαύρη αντίδραση. Μπορούμε όμως να πούμε ότι όλα αυτά τα επέβαλαν στον ελληνικό λαό ερήμην του ελληνικού λαού; Μπορούμε να πούμε ότι ο ελληνικός λαός δεν καταλάβαινε τι έκανε; Δεν ήξερε τι ήθελε, τι ψήφιζε, τι ανεχόταν; Σε μιαν τέτοια περίπτωση αυτός ο λαός θα ήταν ένα νήπιο. Εάν όμως είναι νήπιο, τότε ας μη μιλάμε για δημοκρατία. Εάν ο ελληνικός λαός δεν είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, τότε, ας του ορίσουμε έναν κηδεμόνα. Εγώ λέω ότι ο ελληνικός λαός -όπως και κάθε λαός- είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, συνεπώς, είναι υπεύθυνος και για την κατάσταση, στην οποία βρίσκεται σήμερα.

Δημοσιογράφος: Πώς την εννοείτε αυτή την ευθύνη;

Καστοριάδης: Δεν δικάζουμε κανέναν. Μιλάμε για ιστορική και πολιτική ευθύνη. Ο ελληνικός λαός δεν μπόρεσε έως τώρα να δημιουργήσει μια στοιχειώδη πολιτική κοινωνία. Μια πολιτική κοινωνία, στην οποία, ως ένα μίνιμουμ, να θεσμισθούν και να κατοχυρωθούν στην πράξη τα δημοκρατικά δικαιώματα τόσο των ατόμων όσο και των συλλογικοτήτων.

Δημοσιογράφος: Θέλετε να πείτε ότι -αντιθέτως- σε άλλες χώρες, στη Δυτική Ευρώπη.

Καστοριάδης: Εκεί, αυτό έγινε! Ο μακαρίτης ο Γιώργος Καρτάλης έλεγε κάνοντάς μου καζούρα στο Παρίσι το 1956:«Κορνήλιε, ξεχνάς ότι στην Ελλάδα δεν έγινε Γαλλική Επανάσταση». Πράγματι, στην Ελλάδα δεν έχει υπάρξει εποχή που ο λαός να έχει επιβάλει, έστω και στοιχειωδώς, τα δικαιώματά του. Και η ευθύνη, για την οποία μίλησα, εκφράζεται με την ανευθυνότητα της παροιμιώδους φράσης: «εγώ θα διορθώσω το ρωμέικο;». -Ναι, κύριε, εσύ θα διορθώσεις το ρωμέικο, στο χώρο και στον τομέα όπου βρίσκεσαι."

*Ο Κορνήλιος Καστοριάδης (Κωνσταντινούπολη, 11 Μαρτίου 1922- Παρίσι, 26 Δεκεμβρίου 1997) ήταν Έλληνας φιλόσοφος, οικονομολόγος και ψυχαναλυτής. Συγγραφέας του έργου Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας, διευθυντής σπουδών στην Σχολή Ανωτέρων Σπουδών Κοινωνικών Επιστημών του Παρισιού από το 1979, και φιλόσοφος της αυτονομίας, υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους στοχαστές του 20ου αιώνα.

Πηγή: Αντικλείδι


Αν ζούσε σήμερα το μόνο σίγουρο είναι ότι θα είχε φρικάρει με την κατάντια που έχει κατακλύσει αυτό τον τόπο από όλες τις πλευρές, πολιτών και πολιτικών (όχι όλων αλλά σε μεγάλο βαθμό)! Αν συνεχίσω, θα βρίσω, καθώς τα επιχειρήματά μου στέρεψαν προς ώρας... Εκεί που σταματά η λογική ξεκινά η Ελλάδα και οι Έλληνές της!

Ένα πολύ ενδιαφέρον φιλμ...

Τούτη η ανάρτηση έχει για ακόμη μία φορά ως θέμα το ραδιόφωνο και την κατάστασή του πλέον. Αφορμή αποτέλεσε ένα φιλμ για το ραδιόφωνο του σήμερα, το οποίο μου ήρθε ως πρόταση από αναγνώστη. Περισσότερες πληροφορίες για το ντοκιμαντέρ θα βρει κάθε αναγνώστης κάτω από το βίντεο, στο οποίο παραπέμπω στη συνέχεια μέσα από τον τίτλο του. Θεωρώ ότι είναι μια εξαιρετική δουλειά, η οποία έχει να προσφέρει πολλά κι όχι μόνο σε ό,τι αφορά στην μουσική και στις ραδιοφωνικές εκπομπές, μα όπως λέει και η ραδιοφωνική παραγωγός, Όλγα Λασκαράτου, που συμμετείχε στη σκηνοθεσία και την παρουσίαση του φιλμ: "Η μουσική, έλεγαν οι παλιοί, είναι ο καθρέφτης αυτού που ζούμε.". Και νομίζω έχει απόλυτο δίκιο.

Ακολουθεί ο τίτλος, όπου πατώντας εκεί οδηγείται ο αναγνώστης στο βίντεο:

Μια φωνή μέσα στη νύχτα

Στη συνέχεια θα ήθελα να μεταφέρω την αίσθηση που είχα, αφού το είδα και να αναφέρω κάποια σημεία στα οποία στάθηκα ιδιαίτερα από τα λεγόμενα των προσκεκλημένων, χωρίς να μαρτυρήσω τα πάντα, διότι έχω και το ασυγκράτητο... :)

Διαπίστωσα ότι, για άλλη μια φορά, στον βωμό του κέρδους χάθηκε και η ψυχή του ραδιοφώνου, ίσως θα λέγαμε όπως χάθηκε και η ψυχή της κοινωνίας. Ή για να μην είμαστε τόσο απαισιόδοξοι , είναι σα να βρίσκεται σε χειμερία νάρκη. Σα να έχει μπει κατά κάποιο νοσηρό τρόπο η ζωή σε χειμερία νάρκη, καθώς έχει χαθεί το ουσιαστικό μοίρασμα, το ειλικρινές ενδιαφέρον. Όπως αναφέρεται στην ταινία: ''Όταν τα τραγούδια επαναλαμβάνονται ... είναι σαν να επαναλαμβάνουμε τον ίδιο τρόπο χειραψίας  ... είναι σα να επαναλαμβάνουμε τα νέα μας".

Παράλληλα δεν υπάρχει όπως κάποτε η ελευθερία, η αίσθηση του ξεχωριστού, του ιδιαίτερου, ίσως μοναδικού, οπότε "απομαγεύεται" (κατά τον Δεληβοριά) η μουσική δημιουργία μα και η μετάδοσή της.

Ένα άλλο σημείο που στάθηκα είναι η κοινωνική απομόνωση - ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του σύγχρονου τρόπου ζωής, η οποία ενθαρρύνεται μέσα από τον νέο τρόπο ακρόασης της μουσικής (περισσότερα στο φιλμ...). Δυστυχώς, σιγά-σιγά η μουσική χάνει επίσης το ενωτικό της στοιχείο χάρη των οικονομικών μοντέλων και έτσι θυσιάζεται στην επικράτηση "ρομποτικών εκφράσεων εμπορικών συμφωνιών".

Εξαιτίας, της παγκοσμιοποίησης επέρχεται κι άλλη απώλεια, όπως πολύ εύστοχα λέει η Γαλάνη: "Η τάση του γιγαντισμού της αγοράς εξαφανίζει τη μνήμη άρα και την αισθητική άρα και την φαντασία".

Έρχεται να ενισχύσει την παραπάνω άποψη ο ψυχίατρος Γκοτζαμάνης λέγοντας πως ο άνθρωπος παραμένει "ακίνητος", αφού η γνώριμη μουσική προσφέρει ασφάλεια, κάτι το οποίο στερεί την χαρά της ανακάλυψης. Μένει, λοιπόν, στην περιορισμένη πληροφορία, οπότε περιορίζεται συναισθηματικά, πνευματικά, ψυχικά. Είναι θεμιτό να αισθάνεται κανείς ασφαλής σ' ένα κόσμο που αλλάζει ραγδαία, όμως - θα πρόσθετα - με ποιο τίμημα;

Μέσα από όσα ειπώθηκαν στο φιλμ κατάλαβα ότι η ελπίδα και το αισιόδοξο βλέμμα προς το μέλλον δεν χάνεται τελικά, γιατί πάλι καθοριστικό ρόλο θα παίξει ο άνθρωπος, εκείνος που θέλει να είναι ζωντανός με όλη τη σημασία της λέξης. Διατηρώντας ζωντανή τη γλώσσα, τη σκέψη, τον πολιτισμό, όπως λέει πολύ σωστά η Γαλάνη, κόντρα στην αδηφάγα απληστία που σαρώνει τον κόσμο σήμερα!

Για την ανθρωπότητα του παραλόγου

Με αφορμή τα εγκλήματα κατά του ανθρώπου που διαπράττονται αυτές τις σκοτεινές μέρες - εκεί στην κοντινή μας Ανατολή του κόσμου - θέλησα να παραθέσω λίγα λόγια ειπωμένα για την ανθρωπότητα, η οποία με θράσος και απίστευτη σκληρότητα τα προκαλεί, με τραγική απάθεια τα ανέχεται και ευτυχώς το υγιές μέρος της πάντα αντιδρά και διεκδικεί το αυτονόητο...

Είτε η ανθρωπότητα θα τελειώσει τους πολέμους είτε οι πόλεμοι θα αποτελειώσουν την ανθρωπότητα.

Τζων Κέννεντυ , 1917-1963, Αμερικανός πρόεδρος [1961-1963]

Η θεωρία μου είναι ότι η θεμελιώδης πηγή συγκρούσεων στο νέο κόσμο δεν θα είναι πρωτίστως ιδεολογική ή πρωτίστως οικονομική. Οι μεγάλοι διχασμοί στην ανθρωπότητα και οι κύριοι λόγοι συγκρούσεων θα είναι πολιτισμικοί.

Samuel P. Huntington , 1927-2008, Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας

Ο ιμπεριαλισμός και η τρομοκρατία είναι δύο δεινόσαυροι που στο άμεσο μέλλον θα αναμετρηθούν, με τραγικές συνέπειες για την ανθρωπότητα.

Μίκης Θεοδωράκης , 1925-2021, Συνθέτης και πολιτικός

(δήλωσή του μετά την 11η Σεπτεμβρίου)

Να ντρέπεσαι να πεθάνεις πριν να έχεις κερδίσει μια νίκη για λογαριασμό της ανθρωπότητας.

Horace Mann , 1796-1886, Αμερικανός λόγιος & πολιτικός



Ιδεολόγος είναι κάποιος που έβαλε σκοπό του να κάνει τον άνθρωπο καλύτερο από την ανθρωπότητα.

Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω , 1856-1950, Ιρλανδός συγγραφέας, Νόμπελ 1925



Δεν πρέπει να χάνουμε την πίστη μας στην ανθρωπότητα. Η ανθρωπότητα είναι ένας ωκεανός. Αν μερικές σταγόνες του ωκεανού είναι βρόμικες, δεν σημαίνει ότι έχει βρομίσει ολόκληρος ο ωκεανός.

Μαχάτμα Γκάντι , 1869-1948, Ινδός στοχαστής και ακτιβιστής



Τα προβλήματα ολόκληρης της ανθρωπότητας μπορούν να λυθούν μόνο από ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Φρήντριχ Ντύρενματ , 1921-1990, Ελβετός θεατρ. συγγραφέας

 

Πηγή: Γνωμικολογικόν

 

Μια "θάλασσα πλατιά", ένας κόσμος!

Κάπου άκουσα πρόσφατα τον εξής διάλογο:

- Δάσκαλε, θα σώσεις εσύ τον κόσμο;

- Μα κάθε παιδί είναι ένας κόσμος!

Αφιερωμένο σε όλα εκείνα τα παιδιά που δεν έχουν αύριο, λόγω της βαρβαρότητας των ανθρώπων αυτού του κόσμου,  μα και σε όλα που συνεχίζουν να πατούν τα πληγωμένα (με οποιοδήποτε τρόπο) και διστακτικά βήματά τους προς το δυσοίωνο πλέον αύριο. Ένα μέλλον που δεν τους αξίζει και είναι τα μόνα που φέρουν το φως στην ανθρωπότητα από την φύση τους. Γεννιούνται γι' αυτό κι όχι για να μετατραπούν σε κατ' εικόνα και ομοίωση ό,τι πιο σκατένιου έχει η γη επάνω της.

Αφιερωμένο και σε εκείνους τους εκπαιδευτικούς που δεν κάνουν έκπτωση στην προσφορά τους προς τα παιδιά αλλά και στη συνείδησή τους, επιδιώκοντας να προστατέψουν και να σώσουν ό,τι είναι δυνατό και καμιά φορά όσα κάποιοι θεωρούν αδύνατα να κατορθωθούν. Οι εκπαιδευτικοί σίγουρα μπορούν να κλείσουν φυλακές και ψυχιατρεία.

Κατά τα άλλα, σιωπή μέσα σε τόση καφρίλα και μαυρίλα που κατέκλυσε τη ζωή μας, η οποία επιβάλλεται να μεταλλαχθεί σε σύσσωμη κραυγή τόσο δυνατή που να φτάνει στα πέρατα της γης, μήπως και υπάρξει ένα πιο υγιές αύριο  για όλους.

👭 Μουσική σε άλλο πλαίσιο, για να γλυκάνει κάπως η ψυχή που πονά μέσα σε τόση τρέλα που μας κυβερνά...